İnsan türünün yolculuğu tüm diğer biyoçeşitlilik gibi bir ana eksen üzerinde süren yolculuktur.
Bu eksen varoluşsal zorunluluk eksenidir.
Keyfiyetin olmadığı bir yasa.
Tabiatta oluşan biyokültür ortamında atomların kenetlenmesi ile aminoasitlerin oluşması ve aminoasitlerin reaksiyonu sonucu protein molekküllerinin oluşması ve canlı hücreye yol açan protein molleküllerinin zincirlenmesi… ve tek hücreli canlı.
Tümü ile zorunluluğun ve tesadüfi eklemlenmelerin yarattığı bir sonuç ; Tek hücreli canlı.
Tek hücreli canlıların evrimi ve türlerin ortaya çıkışı.
İki buçuk milyar yılı geçkin bir zaman diliminde iki milyonu geçkin canlı türü.
Bugün gezegenimizde biyoçeşitlilik iki milyonu geçkindir.
İnsan bu iki milyon türden sadece biridir.

Tüm canlılar gibi türümüz de yetmiş bin yıl öncesine kadar varolşuna hükmeden biyolojik gerçekliği ile yaşama tutunmuştur.
Yani biliç ve bilginin olmadığı, biyolojik güdülerinin dayatmalarına tabi olarak, tabiat ile uyumlu halde, yüzde yüz tabiatın yasalarının güdümünde ve yönlendiriciliğinde içsel dürtü- itkileri ile varlığını bilinçsizce sürdürmüştür.
Genetik kodlanmada metebolik yapısı zayıf bir türdür.
En yüksek trofik seviyenin 5.5 olduğunu ( Aslanlar , kaplanlar, sırtlanlar ve diğer yırtıcılar) göz önüne aldığımızda trofik seviyesi 2. 6 olan insan türünün ne kadar güçsüz ve zayıf olduğunu daha rahat kavrayabiliriz. Bu arada otların, çayır çimenin , ve bitki türlerinin trofik seviyesinin de 1.0 olduğunu belirtirsek türümüzün güçsüzlüğünün ve bulunduğu seviyenin mukayesesini yapmak daha mümkün ve kolay hale gelir.

Peki bunca güçsüz ve güç bakımından gerilere yakın bir yerde duran, yetmiş bin yıl öncesine kadar gelene gidene yem olmak dışında bir çaresi ve korunma yeteneği olmayan insan ne oldu da bugünkü haline geldi? Tüm canlılara (ve bu arada kendi türüne de ) hükmeden, olmadık yıkımlar yapan, başka gezegenleri arayıp bulmaya ve orada da olmadık belalar açmaya çalışır hale geldi ?

Sahiden de bu iş nasıl oldu?
Tabiatın zayıf yaratımı ile ortaya çıkan zayıf, ürkek ve diğer pek çok türe göre çok korkak olan insan türü nasıl bu korkunç güce ve konuma ulaştı ?
Bu sorunun yanıtını ayrıntılı olarak bildiğimiz ve kavradığımız zaman, belki ancak o zaman, mütevazı insan olmaya yönelebilir, daha doğru bir bireysel ve toplumsal yaşamın inşaası için hazır hale gelebiliriz.
Zayıflık ve güçsüzlük biyolojik düzlemde ele alındığında iki kapıdan birine çıkış sunan bir düzlemdir.
Ya yok oluş gerçekleşir
Ya da zayıflığını tamamlayacak, riskler ve tehlikeler karşısında denge yaratacak olan kollar, dallar ve yolların ortaya çıkışı gerçekleşir.

İnsan türünü yetmiş bin yıl kadar önce bu iki çıkışlı yol ayrımında, büyük kavşakta görüyoruz.
Özetle ; Her gelen geçen yırtıcının kapıp götürdüğü ve yiyip yuttuğu insan türü bu ana kavşakta işbirliği yapma becerisi geliştirerek varlığını sürdürmeyi garanti altına almıştır.
İşte bu işbirliği ve güç birliği yapma becerisini düşünebilm ve ortaklaşarak – kollektif davranış örmeyi bilme ve bilince çıkarma yeteneğine bilişsel beceri diyoruz.
Bu bilişsel beceri insan türünün tüm yaşam yolculuğundaki en- en büyük devrimi ve başarısıdır.
Zira bugüne gelişimiz- türün bugün var oluşu o günkü koşullarda bu beceriyi geliştirip geliştirememeye bağlıydı.
Bilişsel becerinin büyüklüğü ve önemi burada yatar.
Bilişsel beceri ( birlikte davranmayı düşünme- pratikleştirme ve ortak davranma örüntüsünü yapabilme becerisi) türümüzü yırtıcılara yem olup tümüyle yok olmaktan kurtaran en birinci ve en büyük beceridir.
Bunu başarırken henüz türümüz konuşmayı bilmeyen- dil geliştirememiş bir durumda idi.
Davranış örüntülerini el-kol, işaretler, mimikler ile yani beden dili ile yapıyordu.

Devam edecek.

Doğan Karaağaç