İki binli yılların ortalarıydı… Henüz “Büyükşehir” yasasının sınırları keskinleştirmediği, her sokağın, her caddenin sorumluluğunun ilçe belediyesinin omuzlarında olduğu o geçiş yılları. Ben de o dönem, Belediyemizin Basın ve Kültür Danışmanlığı görevini yürütüyordum.
Kasaba kimliğinden sıyrılıp, kentleşme yolunda dev adımlar attığımız, yolların çamurdan arındığı, caddelerin modern dolmuş duraklarıyla süslendiği heyecan verici günlerdi.
Ancak estetik, temizlikten ayrı düşünülemezdi. Durakların çevresinde biriken atıklar dikkatimi çekince konuyu Belediye Başkanımıza açmıştım: “Başkanım, duraklarımız harika oldu ama yanlarına birer çöp kutusu gerekmez mi?”
Aldığım yanıt, o dönemin güvenlik kaygılarının bir özetiydi: “Hocam, biliyorsun ülkede çöp kutuları bazen patlayıcı hedefi oluyor, bu yüzden sakıncalı buluyoruz.”
Haklı bir kaygıydı ama kirlilik de bir gerçekti. Ne zaman ki bir çevre gönüllüsü, kâğıtlar ve izmaritlerle dolup taşmış bir durağın fotoğrafını başkanın masasına bıraktı, işte o an gerçekle yüzleştik. Kısa süre içinde tüm duraklar, güvenlik öncelikli, portatif ve şık çöp kutularıyla donatıldı. Sorun çözülmüştü.
Bugüne gelelim… Söke-Kuşadası dolmuş durağındayım. Gözüme çarpan yeni bir detay var: Borulardan oluşturulmuş üzerinde büyük harflerle “İZMARİT” yazan aparatlar. Yani belediye, sigara izmariti için özel bir alan bile ayırmış. Peki sonuç?
Manzara yine aynı: Yerler izmarit denizi.
Tanık olduğum sahne ise aslında sorunun özünü özetliyor: Dolmuş bekleyen bir vatandaş, elindeki bitmemiş sigarasını hoyratça yere fırlatıyor ve son nefesini ciğerlerine doldurup, o dumanı içerideki çoluk çocuğun üzerine üfleyerek araca biniyor.
Medeniyet “Durak”ta Başlar
Burada sormamız gereken soru şu: Modern duraklar yapmak, “İzmarit” yazılı kutular asmak kenti “çağdaş” yapmaya yeter mi?
Gelişmiş ülkelerde toplu taşıma alanları çoktan “sigarasız bölge” ilan edildi. Sadece temizlik için değil, durakta bekleyen yaşlıların, çocukların ve sigara içmeyenlerin yaşam hakkına saygı için… Bizim duraklarımız ne zaman sadece ulaşımın değil, nezaketin ve sağlığın da merkezi olacak?
Belediyelerin attığı adımlar, biz vatandaşların bilinciyle birleşmediği sürece her yer “izmarit” kalmaya mahkûm. Belki bu naçizane uyarı bir yerlere ulaşır; belki bir gün duraklarımız izmaritle değil, birbirimize duyduğumuz saygıyla anılır.
Ne dersiniz, çok mu şey istiyoruz?
Ali Gençli