Bermuda Şeytan Üçgeni gibi, bazı çocukluk yaraları bireyleri gizemli bir girdaba sürükler. Öyle ki iç içe geçmiş birtakım aile dinamikleri, birden fazla roller arasında sonsuz bir kayboluşa hapseden ölümcül bir pusuladır. Bu metaforik denizde, çocukluk yaraları pusulanın iğnesini şaşırtır; bireyler farkında olmadan yetişkinliklerinde roller arasında yer değiştirerek kendi fırtınalarını yaratırlar, ta ki kurtuluşun anahtarı olan farkındalık, onları sakin sulara yönlendirene dek.

Drama Üçgeni Modeli (Karpman,1968) bireylerin çatışma durumlarında roller arasında geçiş yaparak drama yarattığı durumları açıklar. Kurban ya da kurtarıcı çabası sergileyen bireylerin çocukluk döneminde kurban oldukları bir travma geçmişine sahip oldukları söylenebilir. Burada Bermuda Şeytan Üçgeni’nin üçüncü ayağı ise zalim rolüdür. Bu roller, çocuklukta hayatta kalma stratejileri olarak oluşur ve yetişkinlikte işlevsiz ilişki kalıplarını sürdürür.

Çocuklukta istismar edilenler, görmezden gelinenler ya da kendi acısının ağırlığını taşıyamayıp çocuğa yükleyen ebeveynlerin yarattığı dinamikler vardır. Bu çocuklar girdaba kapılmışçasına güçsüz ve utanç ile büyür. Sorumluluk almaktan kaçınır, başkalarını suçlar ve kurtarıcı arar. Bu, çocuklukta öğrenilen “hayat bana karşı” inancından kaynaklanır. Tam bir kurban hissi vardır. En acısı ise çocuğun gidecek bir yeri yoktur ve karşı kurban olmaya direnemez. Bermuda Şeytan Üçgenine sıkışıp kalmıştır.

Çocukluk kurbanları, bu üçgenden etkilenerek yetişkinlikte kendi güçsüzlüklerini gizlemek için başkalarını “kurtarma” yoluyla değer kazanmaya çalışır. Çocukluk kurbanları, bu role geçerek kendi acılarını bastırır ve başkalarını düzelterek kontrol hissi kazanır; bu, içsel kaygıyı yönetmenin bir yoludur. Kurtarıcı çabası, çocuklukta koşulsuz sevgi eksikliğinden kaynaklanan dış onay ihtiyacını karşılar, ancak bu rol altında çocuklukta yatan bir kurban rolü bulunur.

Çocuklukta duygusal ihtiyaçlar karşılanmadığında, bireyler duyguları dışsallaştırarak roller arasında kayar. Aile içi istismar kurbanları kurtarıcı rolü benimseyerek bağımlılığı sürdürür, ancak bu döngü travmayı pekiştirir.
Kurtarıcılık yapmaya çalışan yetişkin zamanla tükenmeye başlar. Çabaları reddedildiğinde ya da kontrolü kaybederek çabası başarısız olduğunda ise ya zalim olur ya da kurban rolüne geri döner. Bu durum çocukluk güçsüzlüğüne karşı bir tepki olarak ortaya çıkar. Kohut’un benlik psikolojisine göre, Narsisistik eğilimler çoğu zaman patoloji değil, karşılanmamış çocukluk ihtiyacının yankısıdır. Narsisistik eğilimlerle bağlantılı bu tarz çocukluk travmaları, bireyi kahraman-kurban salınımı arasında fırtınalı bir denizde pusulasız bırakır. Bu noktada kişi kendi içsel haritasına dönmeye başlar.

Ancak Travma Üçgeni, gerçek Bermuda Şeytan Üçgeni’nin aksine, efsanevi bir lanet değil, aşılabilir bir girdaptır; Yeter ki siz, geminizin kaptanı olarak pusulayı alın ve farkındalık ışığına yönelin. Girdaptan çıkış yolu, rollerin farkındalığı, sorumluluk alma ve sağlıklı sınırlar koymaya doğru ilerlemektir.

Çocukluk yaralarının yarattığı fırtınalı sulardan kurtuluş, sakin limanına doğru yelken açmakla mümkün olur: Bu sakin limanda başka bir üçlü döngü vardır. Kurban rolünden Yaratıcıya, Zalimden Meydan Okuyana, Kurtarıcıdan ise Koçluğa doğru bir döngü. Bu dönüşüm, sorumluluğu üstlenmekle, sınırlar koymakla ve içsel gücü keşfetmekle başlar; terapi, öz-yansıtma ve sağlıklı ilişkilerle pekişir. İyileşme; fırtınaları dışarıda yaşamak yerine, içeride tanımayı ve yönetmeyi öğrenmekle başlar. Zihindeki zalimin ses ile yüzleşerek kurban olmaktan meydan okuyana dönüşümün yolu açılır. Kurtarıcılıktan koçluğa geçiş ise sorumluluğun kime ait olduğunu ve durumun kimin ihtiyacı olduğunu sorgulamaktan geçer. Bu empati ile sempatinin ince ayrımında yatar.

Girdabın ötesinde, sonsuz bir özgürlük denizi uzanır. Dalgaların tehdit olmadığı, kendi hikayesindeki rollere sahip kahraman olarak ufka doğru ilerler, geride bıraktığı şeytan üçgeninden sonraki umut dolu bir sabahın aydınlığında…

Cem İnak
Klinik Psikoloji YL-Danışman
instagram.com/cem_inak