‘’Lütfen çok özür dilerim, bir saniyenizi alabilir miyim?’’ Bu kibarlığın altında ya bir ‘’aşağılık kompleksi’’, ‘’bastırılmış bir öfke ya da reddedilmiştik korkusu’’ yatıyorsa… Belki de bu ‘’kronik özür dileme hastalığı’’ çocukluğa dair bastırılmış bir benliğe ait ‘’sessiz bir çığlık’’ ya da ‘’gerçek kimliğin gömüldüğü bir mezarlık’’ olabilir.

Aşırı uslu olduklarında sevgi almış yani çocukluk temel ilkesi ‘’yaramazlığı deneyimleyememiş’’ yetişkinler aşırı kibarlığı bir savunma mekanizmasına dönüştürebilirler. Bu duygusal ihmalin kelepçeleri ise ‘’başkalarının ihtiyaçlarını kendi benliğinin önüne koymaktır.’’ Demir parmaklıklar ardında ‘’varlığını güvenceye almak ’’tam olarak böyledir işte… Evinde öfke ve şiddet eksik olmayan ve fırtınalı denizde kalmış kürek mahkûmu çocuğun yolu da şaşırtıcı şekilde aynı tünele çıkar:’’ Uslu ve kibar olursam incinmem…’’ Toplumun ‘’iyi çocuk olma dayatması’’, uyumlu davranarak tehdidi savuşturma kalkanını devreye sokar. Çocuk ‘’ kötü’’ ya da ‘’ bencil’’ etiketi yememek için tüm olumsuz duygularını ‘’kibarlık maskesi’’ ardına gizler. Hatta bazen çocukluk dönemine ait derin bir ‘’utancı’’ gizler bu kibarlık kostümü: ‘’Kibar olursam bir daha küçük duruma düşürülmem.’’

Çocukluk travmalarından yetişkin sınırlarına ulaşmış birey başkalarının beklentilerine o kadar adapte olmuştur ki, kendi benliğini kibarlığın ardına saklamıştır artık… Çocukken güvende olmak için geliştirilen bu strateji yetişkinlikte işe yaramaz bir ‘’yaşam stili’’ olarak içe atılan tüm kötü duyguları saklar. ‘’Otomatik pilotun oynadığı bir gölge tiyatrosu’’ ilişkilere nüfus eder. ‘’Aşırı kibarlık anksiyetesi’’ kendi gölgen ile yüzleşmeme çabasıdır aslıda. Sınırsız kibarlık, ‘’neden hep başkaları’’ düşüncesi ardında içten içe öfke yaratır. Sürekli başkalarına duygusal kredi verenlerin önce kendi banka hesapları boşalır…

Maskenin ardındaki ile yüzleşme süreci, maske kullandığını ve hangi duyguları ardına sakladığını fark etmek ile başlar. ‘’Sağlıklı kibarlık ise sınır koymayı içerir.’’ Eşitlikçi ilişki hem kendine hem karşındakine saygı duymakla mümkün olur. Kibar insan, “hayır” derken bile saygılı olabilendir. Arzu etmediği şeye hayır derken suçluluk duymamaktır. Çünkü karşınızdaki kişinin tepkileri sizin sorumluluğunuz değildir. Belki de çocuklukta kuşanılan kostümü çıkarma vakti artık gelmiştir. Sınırlarını korumak, ne bencilliktir ne de kabalık. Aksine, hem kendine hem ilişkilerine verdiğin bir değerdir, kendini feda etmek değil…

Cem İnak Klinik Psikoloji YL-Danışman

http://instagram.com/cem_inak